W ramach kolejnego, drugiego zestawu problemów związanych z transformacją energetyczną konieczna jest wiedza ujęta w ramach hasła: Znajomość zasobów i przepływów na własnym obszarze, która winna odpowiadać na pytania: 

• Jaką strategię powinniśmy przyjąć aby usprawnić zarządzanie przepływami zasobów jakie generuje działalność ludzka w obszarze energii wody odpadów gazów cieplarnianych?
• Dlaczego i jak powinniśmy poszerzać naszą wiedzę o nich?
• Jak możemy dokonać ich optymalizacji i jakie powinny być nasze priorytety?
• Gdzie i z kim powinniśmy współpracować aby nasze działania były jak najbardziej efektywne?

Propozycje dotyczące regionalnej optymalizacji zasobów terytorialnych

2.1. Poznaj metabolizm swojego obszaru aby zoptymalizować lokalny potencjał i zredukować wpływ działalność człowieka na ekosystem.

2.2. Zidentyfikuj lokalny potencjał energetyczny w celu racjonalnej gospodarki zasobami.

2.3. Przygotuj lokalny Plan zaopatrzenia w ciepło aby pogodzić potrzeby z dostępnymi zasobami.

2.4. Przygotuj i wprowadź w życie lokalny Plan działań w zakresie bioodpadów.

2.5. Wykorzystaj najlepiej jak możesz przepływie energii i materiałów poprzez zachęcanie różnych podmiotów do współpracy.

Propozycja 2. 1. Poznaj metabolizm swojego obszaru aby zoptymalizować lokalny potencjał i zredukować wpływ działalności człowieka na ekosystem.

Aktualny problem

Dotychczasowe badania wykazują, że potrzebowalibyśmy trzech planet do zaspokojenia naszych potrzeb zaopatrzenia w surowce. Biosfera nie poradzi sobie z absorpcją obecnej ilości emisji. To jest niemożliwe! Takimi wnioskami kończy się wiele międzynarodowych konferencji co z kolei prowadzi (lub nie ) do zmiany polityki w tym zakresie.

Sytuacja ta nie ulegnie zmianie tak długo jak długo „rozliczenia finansowe” będziemy rozpatrywać w skali makroekonomicznej. „System księgowania kosztów” jest potrzebny na szczeblu lokalnym gdyż pozwala on zrozumieć jak dany obszar jest stymulowany i jak przekształcane są jego zasoby naturalne, a także jak wykorzystywana jest energia, woda oraz inne materiały. Konieczne jest również rozpoznanie jakie przepływy występują na danym terytorium, oraz które z nich powracają.

Na szczeblu lokalnym zaczęliśmy od zmierzenia wody i odpadów, a następnie to samo zaczęliśmy robić z energią, emisją gazów cieplarnianych i zanieczyszczeniami. Nadal zbyt często nie zdajemy sobie sprawy czy wykorzystujemy własne zasoby czy zewnętrzne, a więc spoza naszego obszaru. Nie wiemy, co krąży w obiegu, co zostało utracone, wymienione lub przekształcone na naszym terytorium. Tymczasem to wszystko właśnie składa się na pojęcie „metabolizmu” danych obszarów.

Propozycja

Poznać „metabolizm” własnego obszaru w celu optymalizacji wykorzystania lokalnego potencjału i zmniejszenia wpływu człowieka na ekosystem.

Celem takiego działania jest stworzenie odpowiedniego systemu informacji i komunikacji służącego lokalizacji i identyfikacji ilościowej przepływów zasobów na danym terytorium. Pomoże to ujawnić potencjał systemowej optymalizacji pomiędzy wodą, energią i przepływem materiałów. Synergia między tymi elementami wzbogaci dany obszar i przyczyni się do zmniejszenia grabieży zasobów jak również nie pozostanie bez znaczenia dla całej biosfery.

Warunki odniesienia sukcesu:

• Nadanie większego znaczenia wpływowi jaki na ekosystem wywierają lokalne działania, nie tylko pod względem zasobów, ale także zmniejszenia zanieczyszczenia czy emisji gazów.
• Gotowość pobudzenia lokalnej gospodarki poprzez pełne wykorzystanie przepływów wody, energii i materiałów przez dane terytorium.
• Alokacja odpowiednich zasobów siły roboczej, środków finansowych oraz technicznych w celu jak najlepszego wykorzystania „metabolizmu” otoczenia.

Propozycja 2.2. Zidentyfikuj lokalny potencjał energetyczny w celu racjonalnej gospodarki zasobami.

Aktualny problem

Przyzwyczailiśmy się, że podłączamy nasz sprzęt i nie zastanawiamy się z skąd pochodzi energia oraz kim są decydenci, dzięki którym mamy ją w gniazdkach. Tak jest wygodnie. Jednakże ta wygoda „podłączenia i korzystania” ma swoją cenę. Na poziomie globalnym wiąże się ona z problem ograniczonych zasobów kopalnych oraz ograniczeń klimatycznych, a także postrzegania jej jako źródła napięć geopolitycznych. Na poziomie lokalnym, postawa ta prowadzi u konsumentów, obywateli, władz lokalnych i regionalnych do poczucia mniejszej odpowiedzialności poprzez zrywanie wzajemnych relacji pomiędzy energią a terytorium. Nie zawsze tak było. W przeszłości mieszkańcy bardzo
uważnie podchodzili do zarządzania swoimi zasobami lokalnymi, w tym również lokalnymi źródłami energii, które nierzadko były mocno ograniczone. Szczycąc się naszą „nowoczesnością” stopniowo odrzuciliśmy wiedzę o potencjale energetycznym naszego otoczenia pochodzącym ze słońca, wiatru, wody, gruntu, źródeł geotermalnych, ciepła odpadowego, ścieków, odpadów i biomasy. 

Aby zabezpieczyć możliwość dokonania transformacji energetycznej musimy na nowo odkryć potencjał jaki drzemie na naszym terytorium.

Propozycja

Przeprowadź miejscową inwentaryzację lokalnego potencjału energetycznego w celu wsparcia planowania przestrzennego, budownictwa i modernizacji procesu podejmowania decyzji.

Integracja tych danych z systemem informacji geograficznej (GIS) pomoże projektantom, deweloperom oraz urbanistom sukcesywnie wykorzystywać lokalny potencjał energetyczny prowadząc tym samym do równowagi między dostępnymi zasobami w terenie, a obecnymi i przyszłymi potrzebami, a także ułatwi realizację lokalnych koncepcji z zakresu energetyki.

Warunki odniesienia sukcesu:

• Posiadanie wielu zaangażowanych podmiotów, w tym obywateli biorących udział w pozyskiwaniu danych, określaniu priorytetów i sposobów w jakie zasoby mają być wykorzystane.
• Uwzględnienie ograniczeń wynikających z wrażliwości ekosystemu i różnorodności biologicznej, aby rozważnie wykorzystywać lokalne zasoby odnawialne.
• Znalezienie właściwej równowagi pomiędzy wykorzystaniem lokalnych zasobów (zaspokajanie potrzeb) a efektywnością energetyczną (kontrola potrzeb).

Propozycja 2.3. Przygotuj lokalny Plan zaopatrzenia w ciepło, aby pogodzić potrzeby z dostępnymi zasobami

Aktualny problem

Bardziej niż energii elektrycznej potrzebujemy ogrzewania i możliwości chłodzenia choć paradoksalnie większą wagę przywiązuje się właśnie do energii elektrycznej. Wszystkie budynki wymagają ogrzewania lub chłodzenia, a źródła ciepła są często dostępne w bliskim sąsiedztwie. Mogą one przybierać różne formy: elektrowni elektrociepłowni spalarnie odpadów urządzeń przemysłowych ścieków agregatów chłodzących serwerowni kotłów na biomasę itp. Istnieją również źródła niższych temperatur, które można wykorzystać do chłodzenia jak na przykład: rzeki, jeziora i morza. Często nie występuje żadna relacja pomiędzy podażą i popytem, Dlaczego tak jest? Czy to z powodu braku informacji, różnic w standardach podmiotów prawnych czy może dostępne rozwiązania są zbyt skomplikowane? Używamy energii elektrycznej do produkcji ciepła ignorując źródła ciepła, które znajdują się obok nas
Taka sytuacja nie może mieć miejsca w świecie, który już nie może sobie pozwolić na marnotrawienie energii.

Propozycja

Przygotuj miejscowy “Plan zaopatrzenia w ciepło” zawierający informacje o zapotrzebowaniu w zakresie ogrzewania i chłodzenia oraz z lokalizacją tych potrzeb wraz z informacją o potencjale nadwyżek poszczególnych źródeł na danym terytorium.
Ta miejscowa inwentaryzacja będzie częścią “Planu działań na rzecz zrównoważonej energii” (SEAP) i pozwoli wyeliminować straty ciepła poprzez eksploatację dotychczas niewykorzystywanych źródeł ciepła. Plan ten może wprowadzić obowiązek informowania służb komunalnych o potencjalnych źródłach mogących generować ciepło już na etapie ubiegania się o pozwolenie na budowę

Warunki odniesienia sukcesu:

• Podejście do wykorzystywania do tej pory nie eksploatowanych źródeł ciepła w kategoriach szansy a nie przeszkody.
• Wymiana informacji na temat dostępnych źródeł ciepła zarówno w zakresie ich ilości jak i jakości.
• Wpływ poprzez miejskie dokumenty planistyczne na lokalizację każdej nowej instalacji wytwarzającej nadmierne ilości ciepła w okolicy miejsc o potencjalnym zapotrzebowaniu na ciepło i odwrotnie.
• Rozwój relacji pomiędzy dostawcami i odbiorcami ciepła.

Propozycja 2.4. Przygotuj i wprowadź w życie lokalny Plan działań w zakresie bioodpadów

Aktualny problem

Gospodarka odpadami pochodzącymi z gospodarstw domowych, handlu detalicznego i małych przedsiębiorstw jest prowadzona na zasadzie terytorialnej. Odpady są coraz częściej traktowane w kategorii zasobu jako surowce do recyklingu lub kompostowania jako źródło energii w procesie spalania a także rzadziej jako źródło metanu.
Niemniej jednak w wielu branżach wciąż produkujemy ogromną ilość odpadów organicznych. Zalicza się do tego sektor rolno- spożywczy, niesprzedane produkty spożywcze, resztki z restauracji i stołówek, odchody zwierzęce i tym podobne. Wytwórcy odpadów są prawie odpowiedzialni za sposób w jaki się nimi obchodzą. Często jednak niemożliwe jest zastosowanie indywidualnych czy choćby sektorowych rozwiązań, które byłyby satysfakcjonujące zarówno od strony ekonomicznej jak i technicznej.
Częściowe i efektywne rozwiązania z ekologicznego i ekonomicznego punktu widzenia powinny opierać się na miejscowej wielosektorowej podstawie. Tutaj może być system wykorzystywania odpadów do uzyskania energii bazujące na procesie odmetanowania oraz te wykorzystujące kogenerację lub zasilanie sieci biogazem

Propozycja

Przygotuj miejscowy plan na szczeblu regionalnym w zakresie odmetanowania odpadów organicznych pochodzących z sektora rolno- spożywczego i przemysłowego. Plan ten posłuży zgromadzeniu informacji na temat źródeł odpadów organicznych jak i ustaleniu optymalnych lokalizacji dla urządzeń służących do wyeliminowania z nich metanu. Prywatnie firmy będą zachęcać do budowy i wykorzystania tych urządzeń. W połączeniu z planem zagospodarowania przestrzennego będzie to skutecznym rozwiązaniem pozwalającym uniknąć stosowania nawozów sztucznych i dalekosiężnego transportu drogowego.

Warunki odniesienia sukcesu

• Przyjęcie podejścia holistycznego wykraczającego poza podejście jedno sektorowe.
• Zaangażowanie przedsiębiorstw wytwarzających odpady wraz z ich organizacjami zawodowymi.
• Uwzględnienie znaczącego lokalnego zapotrzebowania na ciepło i / lub istnienie systemu dystrybucji będącego w stanie przejąć ogromną ilość biogazu.
• Przyzwolenie na instalację jednostek odmetanowania przez największych wytwórców odpadów organicznych, którzy jednocześnie będą gotowi na przyjęcie tego rodzaju odpadów od mniejszych wytwórców.
• Zaangażowanie stowarzyszeń rolniczych w celu zoptymalizowania wykorzystania bioodpadów jako nawozu.

Zbigniew Michniowski