Współczesna energetyka przechodzi intensywny proces transformacji, którego głównym motorem jest dążenie do redukcji emisji gazów cieplarnianych oraz dywersyfikacji źródeł energii. Według danych Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA), udział odnawialnych źródeł energii w globalnym miksie rośnie szybciej, niż zakładano jeszcze dekadę temu. Technologie wodorowe pojawiają się właśnie na styku tych wyzwań. W Szwecji i Niemczech prowadzone są projekty, w ramach których testuje się produkcję stali z rudy żelaza, stosując jego bezpośrednią redukcję metodą DRI (Direct Reduced Iron) z wykorzystaniem wodoru. W transporcie wodór odgrywa zróżnicowaną rolę: w samochodach osobowych ustąpił miejsca pojazdom elektrycznym z bateriami Li-Ion, natomiast wydaje się znajdować praktyczne zastosowanie w pojazdach ciężarowych, kolejowych, autobusach oraz statkach. W Niemczech, Francji oraz u nas w kraju działają już pociągi – lokomotywy napędzane ogniwami paliwowymi, natomiast Japonia i Korea rozwijają napędy wodorowe dla statków, inwestując w technologię i realizując projekty demonstracyjne.

Kolejny intensywny rok finansowania zielonej transformacji przez NFOŚiGW rozpoczął się z ponad 30 otwartymi naborami wniosków dla różnych grup beneficjentów. To między innymi finansowane z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS) nabory skierowane do przedsiębiorców, które pomogą im w inwestycjach w odnawialne źródła energii, poprawę efektywności energetycznej i wysokosprawną kogenerację. Samorządy mogą liczyć na wsparcie projektów, które przystosują ich tereny do zmieniających się warunków klimatycznych z programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027 (FEPW). 173 mln zł z Funduszy Europejskich trafi na rozwój mikroretencji. Środki na budowę przydomowych systemów gromadzenia i wykorzystania deszczówki za pośrednictwem WFOŚiGW otrzymają gospodarstwa domowe. NFOŚiGW przeznaczy z nowego programu 30 mln zł na rozwój zeroemisyjnego transportu w parkach narodowych. Dofinansowanie dotyczy zakupu nowych elektrycznych pojazdów do transportu turystów (pojazdy kat. M3), rowerów i łodzi elektrycznych.

Energia geotermalna od lat rozwija się na świecie jako źródło prądu i ciepła, a dane za 2024 rok pokazują, że sektor nadal rośnie. Łączna moc zainstalowana elektrowni geotermalnych wynosi 16 873 MW, a energię elektryczną z geotermii wytwarza 35 państw. W 2024 roku przybyło 14 nowych elektrowni, a moce zwiększono o 389 MW. Wśród liderów są Stany Zjednoczone (kompleks The Geysers – 3937 MW), Indonezja (2653 MW), Filipiny(1984 MW), Turcja (1734 MW) i Nowa Zelandia(1207 MW). W Europie wyróżniają się m.in. Islandia oraz Włochy, gdzie działa historyczna instalacja w Larderello. Na tym tle pojawiły się przesłanki, że Polska może dołączyć do grona producentów prądu z geotermii jako 36. kraj. Impulsem są wstępne wyniki z otworu Bańska PGP–4 w Szaflarachna Podhalu, o których informowano w połowie stycznia. Otwór rozpoczęty w 2023 roku osiągnął głębokość 6103,2 m (pierwotnie planowano zejście do ok. 7000 m), a badania poziomów wodonośnych koncentrowały się m.in. na strefie około 5 km. To właśnie ten horyzont okazał się najbardziej obiecujący: odnotowano temperaturę wody rzędu 120–140°C oraz wydajność szacowaną na ok. 400 m³/h.

Zakończono instalację wszystkich 78 fundamentów - tzw. monopali - na pierwszej w historii Polski morskiej farmie wiatrowej. W prace na morskim placu budowy było zaangażowanych ponad 20 statków oraz 500 członków załóg i przedstawicieli wykonawców. Baltic Power, wspólny projekt Grupy Orlen i Northland Power, wchodzi w kolejny etap. Prąd z Bałtyku popłynie jeszcze w 2026 r. Od początku kampanii instalacyjnej zmobilizowano ok. 80 różnego rodzaju statków, na których pracuje ponad 4,5 tys. członków załóg, przedstawicieli wykonawców i członków zespołu Baltic Power. Codziennie na obszarze 130 km kw. działa ok. 20 statków, koordynowanych przez MCC - Centrum Koordynacji Morskiej Baltic Power w Łebie. Zakończenie kampanii instalacyjnej jest spodziewane w II połowie 2026.

Biogaz to ogromna szansa dla wsi i rolnictwa. Potencjał biogazu rolniczego w Polsce szacuje się na ponad 8 mld m3 rocznie. W obecnej sytuacji geopolitycznej i w dobie kryzysu energetycznego zwiększanie udziału stabilnych, niezależnych od zewnętrznych dostawców źródeł energii, jest szczególnie istotne. W przeciwieństwie do innych źródeł OZE biogazownie mogą pracować nawet 8 tys. godzin w roku, czyli przez ok. 90 proc. czasu. Umożliwiają też zastępowanie paliw kopalnych energią odnawialną, zagospodarowanie odpadów z gospodarstw i przetwórstwa oraz wykorzystanie pofermentu jako naturalnej alternatywy dla nawozów mineralnych. Nowe przepisy wprowadzają również ułatwienia przyłączenia do sieci dla sezonowego oddawania energii do sieci. Biogazownie, które mają harmonogram pracy, będą mogły – w okresie od marca do września – wprowadzać energię do sieci z gwarantowaną mocą przyłączeniową przez co najmniej 14 godzin na dobę. Zapewnia to stabilniejsze warunki funkcjonowania instalacji biogazowych, lepsze bilansowanie energii oraz większą przewidywalność przychodów.

Projekt nowelizacji Prawa energetycznego trafił już do Sejmu. Harmonogram jest ambitny: prace parlamentarne mają przebiec na tyle sprawnie, by jeszcze w lutym dokument wylądował do podpisu u prezydenta. Choć projekt został przyjęty przez Radę Ministrów już 7 stycznia, resort energii dopuszcza możliwość wprowadzenia drobnych poprawek w trakcie czytań. Stawka jest wysoka. Według szacunków nasz kraj dysponuje ogromnymi zasobami, które dotąd pozostawały niewykorzystane. Minister „ocenił potencjał produkcji biogazu w Polsce na 6–8 mld metrów sześciennych rocznie”. Nowelizacja to nie tylko suche przepisy, ale przede wszystkim realne korzyści dla obszarów wiejskich. Biogazownie mają stać się stabilnym źródłem zysku, niezależnym od wahań cen skupu płodów rolnych czy warunków atmosferycznych. Nowe prawo stawia na jawność. Operatorzy sieci zostaną zobowiązani do publikowania aktualnych informacji o wolnych mocach przyłączeniowych, co ułatwi planowanie nowych inwestycji. Przepisy promują również tzw. cable pooling, czyli współdzielenie infrastruktury przez różne źródła OZE, co pozwoli na maksymalne wykorzystanie istniejącej sieci bez konieczności kosztownych modernizacji.

Fińskie firmy, z którymi ORLEN podpisał porozumienia, realizują kluczowe projekty w zakresie produkcji wodoru odnawialnego oraz jego pochodnych: ABO Energy Suomi rozwija instalacje o łącznej mocy do 100 tys. ton wodoru rocznie, Nordic Ren-Gas buduje zintegrowane zakłady produkujące e-metan z wykorzystaniem odnawialnego wodoru i biogenicznego CO₂, a VolagHy Kuopio SPV rozwija projekt wytwarzania paliw syntetycznych o zdolności ok. 50 tys. ton rocznie, planując dalszą ekspansję w regionie nordyckim. Obecnie ORLEN posiada siedem czynnych podziemnych magazynów gazu. Grupa planuje rozbudowę możliwości w zakresie przesyłu i magazynowania wodoru, wykorzystując kompetencje i doświadczenia związane z geologią i wiertnictwem, a także znajomość warunków geologicznych Polski. Podpisane umowy to kolejny krok w rozwijaniu współpracy ORLEN z fińskimi partnerami w obszarze wodoru. W ubiegłym roku Grupa podpisała pierwsze porozumienie z P2X Solutions Oy – liderem produkcji odnawialnego wodoru w Finlandii. Firma prowadzi pierwszą w Finlandii przemysłową instalację do produkcji odnawialnego wodoru i e-metanu w Harjavalta i planuje dalsze inwestycje, które pozwolą jej osiągnąć 1 GW mocy w ciągu następnej dekady.

Wody Polskie podsumowały działania zrealizowane w 2025 r. oraz zapowiedziały inwestycje w gospodarce wodnej o wartości przekraczającej 1 mld zł w 2026 r. Plany obejmują ochronę przeciwpowodziową, zwiększanie retencji, renaturyzację rzek oraz modernizację dróg wodnych. W 2026 r. Wody Polskie planują przeznaczyć na inwestycje w gospodarce wodnej ponad 1 mld zł. Kluczowe finansowanie zapewnią środki unijne z programu FEnIKS w wysokości ok. 750 mln zł. Wśród najważniejszych projektów znalazły się m.in. budowa zbiornika Rzymówka koło Legnicy, modernizacja obwałowań w Tychach i powiecie bieruńsko-lędzińskim, odbudowa rzek Miedzianka i Witka, rozbudowa wału rzeki San oraz drugi etap przebudowy polderu Żelazna w Opolu. Inwestycje te zwiększą bezpieczeństwo ok. 70 tys. mieszkańców. Instytucja rozwija narzędzia cyfrowe, takie jak Hydroportal i Wirtualny Informator Rzeczny, oraz zakończyła inwentaryzację urządzeń melioracyjnych i gruntów zmeliorowanych o wartości 96 mln zł. W ramach wsparcia transformacji energetycznej udostępniono inwestorom blisko 4 tys. lokalizacji pod rozwój energetyki wodnej, o łącznej mocy 655 MW.

Instytut Energetyki Odnawialnej opublikował najnowszą bazę danych: „Projekty fotowoltaiczne w Polsce, grudzień 2025”. Aktualna (14-sta edycja) baza danych została przygotowana wg zmienionej metodologii, która powoduje bardziej rygorystyczne podejście do danych publikowanych przez OSD, celem wykluczenia projektów „martwych”. Przedstawia najbardziej aktualny i rzeczywisty obraz krótkoterminowego potencjału inwestycyjnego technologii fotowoltaicznej. Zawarte w niej projekty fotowoltaiczne są na etapie wydanych warunków przyłączenia (WP), zawartych umów przyłączeniowych (UP) oraz z pozwoleniami na budowę (PB). Znaczna część farm PV z pozwoleniem budowlanymi udział w tegorocznych (2026) aukcjach OZE, które mają też zawierać element „local content”. W pierwszych trzech kw. 2025 roku przybyło najwięcej w historii mocy projektów PV z nowymi WP (bez mikroinstalcji), odpowiednio 5,1 GW (I kw.), 3,9 GW (II kw.) i 5.0 GW (III kw.), łącznie niemal 14 GW. Najnowsza edycja Bazy Danych Projektów Fotowoltaicznych 2025 IEO zawiera 7.703 projektów z ważnymi warunkami przyłączenia o łącznej mocy 33.368 MW.

W Polsce elektrownie i elektrociepłownie gazowe wyprodukowały w styczniu 2026 rekordowe 3,3 TWh energii elektrycznej, co oznacza wzrost o 1,2 proc. miesiąc do miesiąca i o 29,6 proc. rok do roku. Produkcja z gazu odpowiadała w styczniu 2026 za 18,8 proc. całkowitej generacji wobec około 15 proc. – podało Forum Energii w informacji o tym co się działa w polskiej elektroenergetyce w styczniu 2026 roku. W Polsce w styczniu 2026 r. jednostki gazowe wyprodukowały rekordowe 3,3 TWh energii elektrycznej think tank zwraca uwagę także na wiatraki i słabą wietrzność. Produkcja z gazu odpowiadała w styczniu br. za 18,8 proc. całkowitej generacji energii elektrycznej, a w styczniu 2025 r. udział paliw gazowych w produkcji energii elektrycznej wynosił około 15 proc.

prof. dr hab. Michał Wieczorowski dr Adam Lewandowski dr Wojciech Prus