Transformacja energetyczna to nie tylko zmiana technologii, ale przede wszystkim zmiana relacji społecznych i naszych codziennych wyborów. Aby ten proces był skuteczny, musimy wyjść poza schemat odgórnych decyzji i znaleźć odpowiedzi na kluczowe pytania dotyczące naszej wspólnej sprawczości:

• Jak sprawić, by uczestnicy wspólnie stworzyli wizję i współdzielili chęć zaangażowania w proces transformacji energetycznej?
• Jak możemy zwiększyć wzajemną dynamikę oddziaływania?
• Jak możemy zachęcić decydentów i mieszkańców do zmiany swoich nawyków?
• Jak wykreować nowe praktyki społeczne?

Propozycje zwiększenia kreatywności i zaangażowania lokalnych podmiotów i mieszkańców:

4.1 Stwórz możliwość komunikacji pomiędzy władzą publiczną a społecznością lokalną.

4.2 Ustanów międzywydziałową sieć powiązań, aby nie dopuścić do powstania mentalności „wewnątrzdepartamentowej”.

4.3 Pokaż, że to działa i doprowadź do efektu „kuli śnieżnej”.

4.4 Przedstaw opinii publicznej zaangażowane podmioty i mieszkańców.

4.5 Stwórz więcej szans do wypróbowania nowych pomysłów i odważnego ich rozpowszechnienia. 

4.6 Niech sztuka i kultura będą częścią procesu transformacji energetycznej

Propozycja 4.1 Stwórz możliwość komunikacji pomiędzy władzą publiczną a społecznością lokalną

Aktualny problem

Podmioty publiczne, prywatne, stowarzyszenia i oczywiście obywatele odgrywają istotną rolę w procesie transformacji energetycznej. Kreowanie przyszłości dotąd niefunkcjonującej wymaga pewnego wsparcia. Władze lokalne muszą działać jako katalizator lub przyjmować rolę przewodnika, w celu zdynamizowania całego procesu przemian. Wszyscy lokalni „muzycy”
muszą nauczyć się grać tę samą melodię. 

Administracja samorządu lokalnego nie jest odpowiednio przygotowana do koordynowania lokalnej dynamiki, do koordynowania lokalnych sieci współpracy, do motywowania w kierunku wspólnego budowania wizji przyszłości, do wspierania podmiotów czy zapewnienia im porad i informacji. Brakuje jej wiedzy i praktyki, jeśli chodzi o nawiązanie współpracy ze społeczeństwem obywatelskim, gdyż zazwyczaj przekazuje informacje tylko w sposób jednokierunkowy.

Propozycja

Władze lokalne muszą rozwijać zdolność dwukierunkowej komunikacji ze społeczeństwem obywatelskim. 

Wymaga to szczególnych umiejętności, jak np. umiejętności planowania technicznego i finansowego. Władze lokalne muszą też opracować narzędzia komunikacji ze społeczeństwem, na przykład w postaci lokalnej agencji ds. energii i ochrony klimatu. Jej misją byłoby wspieranie władz lokalnych i innych uczestników w ich transformacji energetycznej, tak aby wszyscy mogli wziąć udział w tworzeniu i realizacji wspólnego celu.

Warunki odniesienia sukcesu

• Przekonanie o potrzebie wprowadzenia nowego zarządzania, którego istotą będzie aktywne uczestnictwo wszystkich podmiotów.
• Postrzeganie wydatków generowanych poprzez współpracę ze społeczeństwem obywatelskim jako wydatków inwestycyjnych, które przyniosą korzyści w postaci sukcesu realizowanych projektów, pogłębienia spójności w ramach gospodarki lokalnej oraz spójności społecznej. 
• Wykorzystanie agencji lokalnej jako instrumentu służącego innym podmiotom w regionie. 
• Pozyskanie specjalistów do koordynowania spotkań z ludnością na podstawie bieżących potrzeb.

Propozycja 4.2 Ustanów międzywydziałową sieć powiązań, aby nie dopuścić do powstania mentalności „wewnątrzdepartamentowej”

Aktualny problem

Władze lokalne dostrzegają, jak ważna jest obecnie tematyka związana z energią i zmianami klimatycznymi. Jednak wydaje się, że w ramach polityk sektorowych tematy te poruszane są w różnym stopniu. Zdarza się jeszcze, że indywidualne cele i nawyki zakorzenione w przeszłości stanowią przeszkodę utrudniającą osiągnięcie wspólnych celów.

Naturalną tendencją jest poszukiwanie optimum w obszarze własnego doświadczenia: urbanistyka, budownictwo mieszkaniowe, ekonomia, itp. Jest to zupełnie normalne, ale nie możemy dłużej akceptować takiego biegu rzeczy, w którym sektorowe optima nie prowadzą do zbiorowej harmonii. Obecnie najbardziej liczy się interakcja między obszarami oraz relacja między zainteresowanymi podmiotami. Musimy działać bardziej kompleksowo, a każda polityka sektorowa, we własnym zakresie, musi przyczyniać się do transformacji energetycznej. Wymaga to zarówno zastosowania nowatorskiego know-how jak i innowacyjnych praktyk, a więc stworzenia niemal nowej kultury w tym zakresie.

Propozycja

Uczyń z transformacji energetycznej kluczowy element łączący polityki sektorowe prowadzone przez lokalne władze.

Każdy wydział - gospodarczy, społeczny, ds. planowania urbanistycznego, transportu, drogowy, ds. ochrony zdrowia, mieszkalnictwa itd. – będzie musiał zintegrować zagadnienia związane z energią w swoich strategiach. Takie podejście może być sprzeczne ze starymi nawykami, ale w efekcie końcowym każdy sektor odniesie z niego korzyści. Sukcesem można nazwać sytuację, w której cały budżet miasta staje się siłą napędową procesu transformacji, w związku z czym nie ma potrzeby sporządzania poszczególnych budżetów sektorowych.

Warunki odniesienia sukcesu

• Przygotowanie planu działań dot. transformacji energetycznej, który byłby wspólny dla wszystkich polityk sektorowych, a następnie przyjęty przez Radę Miejską i powierzony do koordynacji prezydentowi miasta.
• Zaangażowanie różnych wydziałów w przygotowanie planu działań oraz zachęcenie ich do składania propozycji, jak osiągnąć wyznaczone cele energetyczne i klimatyczne.
• Zastosowanie tego interdyscyplinarnego podejścia w stosunku do radnych oraz pracowników wydziałów technicznych i administracyjnych przy użyciu odpowiednich metod pracy zbiorowej.

Zbigniew Michniowski