Transformacja energetyczna przestała być już wyłącznie domeną polityk krajowych i wielkich koncernów. Coraz wyraźniej jej ciężar przesuwa się na poziom lokalny – tam, gdzie decyzje inwestycyjne, społeczne i przestrzenne spotykają się w jednym miejscu. Odpowiedzią na tę zmianę jest Forum Miast Transformacji Energetycznej – inicjatywa, która ma ambicję uporządkować ten proces w polskich samorządach i przełożyć go na konkretne działania.

Transformacja zaczyna się w miastach

Za projektem stoją Fundacja Miasto oraz Związek Miast Polskich, które wspólnie z partnerami tworzą przestrzeń do pracy nad jednym z największych wyzwań rozwojowych współczesnych JST. Jak podkreślają organizatorzy, celem nie jest jedynie dyskusja o kierunkach zmian, ale realne wsparcie miast „od planowania aż po wdrożenie”.

Transformacja energetyczna na poziomie lokalnym oznacza dziś konieczność jednoczesnego działania w kilku wymiarach: prawnym, technologicznym i społecznym. Brak integracji tych obszarów przekłada się na opóźnienia inwestycji, konflikty przestrzenne i rosnące koszty – co coraz częściej dostrzegają same samorządy.

Od wydarzenia do procesu

Choć inauguracja Forum miała miejsce 8–9 kwietnia 2026 r. w Poznaniu, projekt nie ma charakteru jednorazowego wydarzenia. W spotkaniach otwierających udział wzięło blisko 90 miast, co pokazuje skalę zapotrzebowania na tego typu wsparcie

Kluczowe jest jednak to, że FMTE zostało zaprojektowane jako proces:

• cztery spotkania w 2026 roku (w tym praca warsztatowa i sesje online),
• praca w stałej grupie samorządów,
• ciągła wymiana doświadczeń i konsultacje eksperckie

To odejście od modelu konferencyjnego na rzecz długofalowego budowania kompetencji i współpracy między miastami.

Praktyka zamiast teorii

Jednym z najmocniejszych akcentów Forum jest jego warsztatowy charakter. Uczestnicy nie tylko porządkują wiedzę, ale przede wszystkim pracują na własnych przypadkach – identyfikując bariery, zasoby i decyzje, które muszą podjąć w najbliższych latach.

Program Forum został oparty na trzech filarach:

1. Ramy prawne i instytucjonalne – obejmujące m.in. planowanie energetyczne, rozwój OZE czy nowe mechanizmy, takie jak ETS2 i Społeczny Fundusz Klimatyczny.
2. Rozwiązania technologiczne i organizacyjne – od modernizacji ciepłownictwa po magazynowanie energii i lokalne systemy zarządzania.
3. Współpraca i partycypacja – czyli budowanie akceptacji społecznej i modeli współdziałania, w tym klastrów i spółdzielni energetycznych

To podejście pokazuje wyraźnie: transformacja nie jest projektem technologicznym, lecz systemową zmianą sposobu funkcjonowania miasta.

Wspólna diagnoza – wspólne decyzje

Jednym z najważniejszych efektów pierwszego etapu Forum jest wypracowanie wspólnej diagnozy sytuacji samorządów. Uczestnicy wskazywali m.in.:

• bariery prawne i proceduralne,
• ograniczenia finansowe i organizacyjne,
• potrzebę lepszego wykorzystania lokalnych zasobów,
• konieczność podejmowania strategicznych decyzji już dziś

To właśnie ta diagnoza stanie się podstawą kolejnych etapów pracy – i, co istotne, może przełożyć się na rekomendacje systemowe.

Energia jako kompetencja samorządu

Forum Miast Transformacji Energetycznej wpisuje się w szerszy trend redefinicji roli samorządów. Miasta przestają być wyłącznie odbiorcami energii – stają się jej producentami, organizatorami lokalnych rynków i koordynatorami działań międzysektorowych.

W praktyce oznacza to konieczność budowania nowych kompetencji: od zarządzania energią, przez współpracę z mieszkańcami, po integrowanie polityk przestrzennych i klimatycznych. FMTE jest jednym z pierwszych projektów w Polsce, który próbuje te kompetencje rozwijać w sposób systemowy i oparty na doświadczeniu innych miast.

Co dalej?

W 2026 roku Forum będzie kontynuowane w formule cyklu spotkań i pracy eksperckiej. Kluczowe pytanie brzmi nie „czy” miasta będą się transformować, ale „jak szybko” i „jak skutecznie” to zrobią.

FMTE pokazuje, że odpowiedź na to pytanie nie powstanie w pojedynczym urzędzie – lecz w sieci współpracy, gdzie wiedza, doświadczenie i błędy są wspólnym zasobem.

I być może właśnie to jest dziś najcenniejszą „energią” w transformacji miast.

Sandra Kozica