W ramach kolejnego, drugiego zestawu problemów związanych z transformacją energetyczną konieczna jest wiedza ujęta w ramach hasła: Znajomość zasobów i przepływów na własnym obszarze, która winna odpowiadać na pytania: 

• Jaką strategię powinniśmy przyjąć aby usprawnić zarządzanie przepływami zasobów jakie generuje działalność ludzka w obszarze energii wody odpadów gazów cieplarnianych?
• Dlaczego i jak powinniśmy poszerzać naszą wiedzę o nich?
• Jak możemy dokonać ich optymalizacji i jakie powinny być nasze priorytety?
• Gdzie i z kim powinniśmy współpracować aby nasze działania były jak najbardziej efektywne?

Propozycje dotyczące regionalnej optymalizacji zasobów terytorialnych

2.1. Poznaj metabolizm swojego obszaru aby zoptymalizować lokalny potencjał i zredukować wpływ działalność człowieka na ekosystem.

2.2. Zidentyfikuj lokalny potencjał energetyczny w celu racjonalnej gospodarki zasobami.

2.3. Przygotuj lokalny Plan zaopatrzenia w ciepło aby pogodzić potrzeby z dostępnymi zasobami.

2.4. Przygotuj i wprowadź w życie lokalny Plan działań w zakresie bioodpadów.

2.5. Wykorzystaj najlepiej jak możesz przepływie energii i materiałów poprzez zachęcanie różnych podmiotów do współpracy.

Propozycja 2. 1. Poznaj metabolizm swojego obszaru aby zoptymalizować lokalny potencjał i zredukować wpływ działalności człowieka na ekosystem.

Aktualny problem

Dotychczasowe badania wykazują, że potrzebowalibyśmy trzech planet do zaspokojenia naszych potrzeb zaopatrzenia w surowce. Biosfera nie poradzi sobie z absorpcją obecnej ilości emisji. To jest niemożliwe! Takimi wnioskami kończy się wiele międzynarodowych konferencji co z kolei prowadzi (lub nie ) do zmiany polityki w tym zakresie.

Sytuacja ta nie ulegnie zmianie tak długo jak długo „rozliczenia finansowe” będziemy rozpatrywać w skali makroekonomicznej. „System księgowania kosztów” jest potrzebny na szczeblu lokalnym gdyż pozwala on zrozumieć jak dany obszar jest stymulowany i jak przekształcane są jego zasoby naturalne, a także jak wykorzystywana jest energia, woda oraz inne materiały. Konieczne jest również rozpoznanie jakie przepływy występują na danym terytorium, oraz które z nich powracają.

Na szczeblu lokalnym zaczęliśmy od zmierzenia wody i odpadów, a następnie to samo zaczęliśmy robić z energią, emisją gazów cieplarnianych i zanieczyszczeniami. Nadal zbyt często nie zdajemy sobie sprawy czy wykorzystujemy własne zasoby czy zewnętrzne, a więc spoza naszego obszaru. Nie wiemy, co krąży w obiegu, co zostało utracone, wymienione lub przekształcone na naszym terytorium. Tymczasem to wszystko właśnie składa się na pojęcie „metabolizmu” danych obszarów.

Propozycja

Poznać „metabolizm” własnego obszaru w celu optymalizacji wykorzystania lokalnego potencjału i zmniejszenia wpływu człowieka na ekosystem.

Celem takiego działania jest stworzenie odpowiedniego systemu informacji i komunikacji służącego lokalizacji i identyfikacji ilościowej przepływów zasobów na danym terytorium. Pomoże to ujawnić potencjał systemowej optymalizacji pomiędzy wodą, energią i przepływem materiałów. Synergia między tymi elementami wzbogaci dany obszar i przyczyni się do zmniejszenia grabieży zasobów jak również nie pozostanie bez znaczenia dla całej biosfery.

Warunki odniesienia sukcesu:

• Nadanie większego znaczenia wpływowi jaki na ekosystem wywierają lokalne działania, nie tylko pod względem zasobów, ale także zmniejszenia zanieczyszczenia czy emisji gazów.
• Gotowość pobudzenia lokalnej gospodarki poprzez pełne wykorzystanie przepływów wody, energii i materiałów przez dane terytorium.
• Alokacja odpowiednich zasobów siły roboczej, środków finansowych oraz technicznych w celu jak najlepszego wykorzystania „metabolizmu” otoczenia.

Propozycja 2.2. Zidentyfikuj lokalny potencjał energetyczny w celu racjonalnej gospodarki zasobami.

Aktualny problem

Przyzwyczailiśmy się, że podłączamy nasz sprzęt i nie zastanawiamy się z skąd pochodzi energia oraz kim są decydenci, dzięki którym mamy ją w gniazdkach. Tak jest wygodnie. Jednakże ta wygoda „podłączenia i korzystania” ma swoją cenę. Na poziomie globalnym wiąże się ona z problem ograniczonych zasobów kopalnych oraz ograniczeń klimatycznych, a także postrzegania jej jako źródła napięć geopolitycznych. Na poziomie lokalnym, postawa ta prowadzi u konsumentów, obywateli, władz lokalnych i regionalnych do poczucia mniejszej odpowiedzialności poprzez zrywanie wzajemnych relacji pomiędzy energią a terytorium. Nie zawsze tak było. W przeszłości mieszkańcy bardzo
uważnie podchodzili do zarządzania swoimi zasobami lokalnymi, w tym również lokalnymi źródłami energii, które nierzadko były mocno ograniczone. Szczycąc się naszą „nowoczesnością” stopniowo odrzuciliśmy wiedzę o potencjale energetycznym naszego otoczenia pochodzącym ze słońca, wiatru, wody, gruntu, źródeł geotermalnych, ciepła odpadowego, ścieków, odpadów i biomasy. 

Aby zabezpieczyć możliwość dokonania transformacji energetycznej musimy na nowo odkryć potencjał jaki drzemie na naszym terytorium.

Propozycja

Przeprowadź miejscową inwentaryzację lokalnego potencjału energetycznego w celu wsparcia planowania przestrzennego, budownictwa i modernizacji procesu podejmowania decyzji.

Integracja tych danych z systemem informacji geograficznej (GIS) pomoże projektantom, deweloperom oraz urbanistom sukcesywnie wykorzystywać lokalny potencjał energetyczny prowadząc tym samym do równowagi między dostępnymi zasobami w terenie, a obecnymi i przyszłymi potrzebami, a także ułatwi realizację lokalnych koncepcji z zakresu energetyki.

Warunki odniesienia sukcesu:

• Posiadanie wielu zaangażowanych podmiotów, w tym obywateli biorących udział w pozyskiwaniu danych, określaniu priorytetów i sposobów w jakie zasoby mają być wykorzystane.
• Uwzględnienie ograniczeń wynikających z wrażliwości ekosystemu i różnorodności biologicznej, aby rozważnie wykorzystywać lokalne zasoby odnawialne.
• Znalezienie właściwej równowagi pomiędzy wykorzystaniem lokalnych zasobów (zaspokajanie potrzeb) a efektywnością energetyczną (kontrola potrzeb).

Propozycja 2. 3. Przygotuj lokalny Plan zaopatrzenia w ciepło, aby pogodzić potrzeby z dostępnymi zasobami

Aktualny problem

Bardziej niż energii elektrycznej potrzebujemy ogrzewania i możliwości chłodzenia choć paradoksalnie większą wagę przywiązuje się właśnie do energii elektrycznej. Wszystkie budynki wymagają ogrzewania lub chłodzenia, a źródła ciepła są często dostępne w bliskim sąsiedztwie. Mogą one przybierać różne formy: elektrowni elektrociepłowni spalarnie odpadów urządzeń przemysłowych ścieków agregatów chłodzących serwerowni kotłów na biomasę itp. Istnieją również źródła niższych temperatur, które można wykorzystać do chłodzenia jak na przykład: rzeki, jeziora i morza. Często nie występuje żadna relacja pomiędzy podażą i popytem, Dlaczego tak jest? Czy to z powodu braku informacji, różnic w standardach podmiotów prawnych czy może dostępne rozwiązania są zbyt skomplikowane? Używamy energii elektrycznej do produkcji ciepła ignorując źródła ciepła, które znajdują się obok nas
Taka sytuacja nie może mieć miejsca w świecie, który już nie może sobie pozwolić na marnotrawienie energii.

Propozycja

Przygotuj miejscowy “Plan zaopatrzenia w ciepło” zawierający informacje o zapotrzebowaniu w zakresie ogrzewania i chłodzenia oraz z lokalizacją tych potrzeb wraz z informacją o potencjale nadwyżek poszczególnych źródeł na danym terytorium.
Ta miejscowa inwentaryzacja będzie częścią “Planu działań na rzecz zrównoważonej energii” (SEAP) i pozwoli wyeliminować straty ciepła poprzez eksploatację dotychczas niewykorzystywanych źródeł ciepła. Plan ten może wprowadzić obowiązek informowania służb komunalnych o potencjalnych źródłach mogących generować ciepło już na etapie ubiegania się o pozwolenie na budowę

Warunki odniesienia sukcesu:

• Podejście do wykorzystywania do tej pory nie eksploatowanych źródeł ciepła w kategoriach szansy a nie przeszkody.
• Wymiana informacji na temat dostępnych źródeł ciepła zarówno w zakresie ich ilości jak i jakości.
• Wpływ poprzez miejskie dokumenty planistyczne na lokalizację każdej nowej instalacji wytwarzającej nadmierne ilości ciepła w okolicy miejsc o potencjalnym zapotrzebowaniu na ciepło i odwrotnie.
• Rozwój relacji pomiędzy dostawcami i odbiorcami ciepła.

Zbigniew Michniowski