Propozycje grupy 5.

Planowanie przestrzenne jako sposób na zmniejszenie zużycia energii.

Jaki rodzaj planowania przestrzennego powinniśmy rozwijać, aby prowadzić gospodarkę mieszkaniową, planować ruch miejski oraz zaspokajać potrzeby konsumpcyjne z uwzględnieniem efektywności energetycznej?

Jaka infrastruktura pozwoli zapewnić zwiększenie niezależności energetycznej obszaru?

W jaki sposób powinniśmy zmieniać w przyszłości nasze zwyczaje przemieszczania się i użytkowania przestrzeni publicznej?

Jak możemy zachęcić do tworzenia krótkich łańcuchów dostaw?

Propozycje planowania przestrzennego z uwzględnieniem efektywności energetycznej:

5.1. Spraw, by planowanie przestrzenne stymulowało transformację energetyczną.

5.2. Przygotuj plan modernizacji energetycznej dla całego zasobu budynków.

5.3. Upewnij się, że nowo powstająca zabudowa ukierunkowana jest w 100% na zastosowanie odnawialnych źródeł energii.

5.4. Zaplanuj zrównoważenie transportu. Przekształć stacje kolejowe w punkty koncentracji różnego rodzaju funkcji strukturalnych danego terytorium.

5.5. Faworyzuj w projektowaniu pieszych i rowerzystów. 

5.6. Wprowadź system dostaw oparty na schematach. 

Propozycja 5.1. Spraw, by planowanie przestrzenne stymulowało transformację energetyczną.

Aktualny problem.

Zrównoważenie energetyczne i planowanie przestrzenne często ignorują się wzajemnie, mimo że powinny być ze sobą ściśle powiązane. Podejmowane decyzje w ramach planowania urbanistycznego wpływają na zużycie energii w obiektach, a przede wszystkim w sektorze transportu, choć urbaniści rzadko są tego świadomi. Lokowanie poszczególnych funkcji miejskich w różnych częściach obszaru miasta wiąże się z koniecznością przemieszczania się pomiędzy nimi. Rozrastanie się obszarów miejskich prowadzi do wzrostu zużycia paliwa, jak również do „ubóstwa paliwowego” gospodarstw domowych (rozumianego jako zbyt wysokie procentowe nakłady na energię w budżetach tj. powyżej 10%). W zależności od układu przestrzennego, miasta lub dzielnice będą zachęcać wręcz prowokować lub zniechęcać do wprowadzania zasad efektywności energetycznej i zastosowania odnawialnych źródeł energii. Miejskie decyzje planistyczne mogą z kolei bezpośrednio przekładać na możliwość łatwego dotarcia do pracy. 

Coraz więcej samorządów zobowiązuje się do redukcji zużycia energii i obniżenia emisji. Jednak nie ma realnych szans na ich osiągnięcie jeśli będzie występować brak konstruktywnego myślenia w procesie planowania przestrzennego.

Propozycja.

Użyj planowania przestrzennego jako narzędzia do zarządzania energią na swoim terytorium.

Prowadzi to do oceny wpływu miejskich decyzji planistycznych na poziom zużycia energii, zarówno pod względem zasobów jak i emisji, na poziomie podmiejskim, miejskim i powiatowym. Wiąże się to z ograniczeniem nadmiernego rozrostu miast, zagęszczeniem zabudowy wokół usług i węzłów komunikacyjnych, budową sieci ciepłowniczych, unikaniem budowy nowej infrastruktury, budową sieci ścieżek pieszych i wprowadzeniem zagadnień związanych z energią do pozwolenia na budowę.

Warunki odniesienia sukcesu.

• Wprowadzanie zasad zużycia energii i redukcji emisji w odniesieniu do całego obszaru.
• Określenie roli, jaką urbanistyka może i powinna odegrać w realizacji tych celów.
• Skłonienie urbanistów i specjalistów energetycznych do wzajemnego poszanowania i respektowania swych stanowisk.
• Zachęcenie ich do praktycznego współdziałania i rozwoju konstruktywnej współpracy. Chodzi przede wszystkim o bardziej stanowcze określenie wymagań celów klimatycznych i energetycznych w urbanistycznych dokumentach planistycznych.

Propozycja 5.2. Przygotuj plan modernizacji energetycznej dla całego zasobu budynków.

Aktualny problem.

W obszarze miasta znajduje się wiele budynków, nie tylko te należące do gminy. Jednak to właśnie one powinny stanowić przykład tych wzorowo zarządzanych. Bloki, domy wolnostojące i „bliźniaki” stanowią około 2/3 wszystkich budynków, a pozostała 1/3 to m.in.: publiczne lub prywatne biura, hotele i restauracje, sklepy, ośrodki wypoczynkowe, szpitale i ośrodki zdrowia, szkoły średnie i uniwersytety. Zasoby lokalowe miasta wykorzystują czasem nawet 50% całego miejskiego zapotrzebowania na energię. Trzeba również mieć na względzie duże zróżnicowanie budynków. Niektóre są bardzo stare, wręcz historyczne, podczas gdy inne dopiero co powstały. Jakość cieplna tych budynków może się różnić od siebie w przedziale od 1 do 10. Mogą one być zajmowane przez ich właścicieli, dzierżawców lub najemców. Możliwości odnośnie zarządzania i podejmowania decyzji z nimi związanych jest bardzo wiele. Zróżnicowany jest również stopień zamożności właścicieli oraz ich wrażliwość na wysokość kosztów energii. Używanie więc pojęcia „budynku" w kontekście ogólnym
może w pewien sposób wprowadzać w błąd.

Propozycja.

Przygotować plan modernizacji energetycznej zasobu budynków na danym terytorium, włączając w to cały sektor „mieszkaniowy” celem uzyskania pełnego przeglądu i informacji nt. stanu zasobów i ich zróżnicowania pod kątem
cech energetycznych. 

Plan powinien określać energetyczne, gospodarcze, społeczne i finansowe wyzwania, które muszą zostać spełnione, aby osiągnąć trajektorię „współczynnika 4” do roku 2050. To oznacza określenie stanu zaangażowania podmiotów tak, aby dało się połączyć ich decyzyjność i propozycje konstrukcji odpowiednich narzędzi służących przeprowadzeniu modernizacji energetycznej.

Warunki odniesienia sukcesu.

• Uwzględnienie sposobu zaangażowania uczestników w fazie przygotowania planu, który ma być czymś więcej niż tylko zbiorem ich danych fizycznych.
• Nie robienie wszystkiego na raz, ale ustanowienie priorytetów planu doposażenia, bazując na wielu kryteriach (ubóstwo paliwa, wiek budynku, wartości symbolicznej, itp.).
• Ocena potencjału planu w zakresie tworzenia miejsc pracy pod względem ich ilości i jakości. 
• Przyjęcie, że lokalne władze nie są w stanie zrobić wszystkiego; one kreują prawne i organizacyjne ramy jako liderzy.
• Koordynacja działań z krajowymi systemami jeśli takie istnieją.

Propozycja 5.3. Upewnij się, że nowo powstająca zabudowa ukierunkowana jest w 100 % na zastosowanie odnawialnych źródeł energii.

Aktualny problem.

W Europie nowe osiedla są budowane na poprzemysłowych, portowych lub wojskowych nieużytkach w pobliżu centrów miast lub na ich obrzeżach. Dzielnice te będą istnieć przez najbliższych 50 lub 100 lat, kiedy wszystko będzie już w „100% odnawialne”. Budowanie ich zgodnie z dzisiejszymi kanonami oznacza świadome skazanie ich na przestarzałość.
Zbyt często trzymamy się istniejących przepisów nie zadając sobie sprawy, że do roku 2040 ilość energii zużywanej do ogrzewania nowych budynków powinna być jak najbliższa zeru. 

Jeśli od samego początku nie przyjmiemy celu wykorzystania w 100% odnawialnych źródeł energii, doprowadzi to do powstawania zabudowy zaprojektowanej zgodnie z obowiązującymi normami, gdzie integracja z odnawialnymi źródłami energii będzie możliwa dopiero w kolejnym etapie. To z kolei będzie się wiązało z koniecznością wyasygnowania funduszy na adaptację i modernizację i w efekcie może się okazać, że w takiej sytuacji „to nie jest już opłacalne”. Czy na pewno zawsze jest to prawdą?

Propozycja.

Poprzez ukierunkowanie na cel zastosowania w 100% odnawialnych źródeł energii od samego początku, mamy większą szansę na tworzenie zabudowy o niskim zużyciu energii. 

Wyższy koszt energii odnawialnej skłania do zmniejszenia jej zużycia. To sprawia, że aby osiągnąć ten cel niezbędna jest poprawa efektywności energetycznej budynku i urządzeń. Doświadczenia z krajów rozwiniętych pokazują, że skomplikowany projekt nie musi być wcale droższy, a jego koszty mogą być lepiej kontrolowane. Istotna jest kwestia integracji wszystkich tych elementów na bardzo wczesnym etapie.

Warunki odniesienia sukcesu.

• Zobaczenie na własne oczy istniejących „w 100% odnawialnych” dzielnic.
• Uczestnictwo w międzynarodowym, interdyscyplinarnym zespole.
• Nie traktowanie zastosowania w 100% odnawialnych źródeł energii jako celu absolutnego, ale chęć osiągnięcia efektów jak najbliższych temu celowi.
• Włączenie mobilności w cele energetyczne. Dzielnica nie jest tylko zbiorem budynków. Jest to miejsce łączące wiele funkcji, gdzie ludzie mieszkają, pracują i podróżują.
• Zapewnienie społecznego i funkcjonalnego zróżnicowania w sąsiedztwie.